กฤดาภินิหารอันมิอาจบดบังได้ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช (ดร.วิษณุ)

กรุงศรีอยุธยาย่อยยับลงด้วยอำนาจพระเจ้าหงสาวดีบุเรงนองมาได้ 15 ปี ครั้นถึง พ.ศ. 2127 กรุงอังวะซึ่งเคยเป็นใหญ่ก็แข็งข้อเป็นขบถแยกตัวจากอาณาจักรหงสาวดี พระเจ้านันทบุเรงผู้เป็นราชโอรสของพระเจ้าบุเรงนองจึงกรีธาทัพขึ้นไปปราบและ เกณฑ์บรรดาเมืองขึ้นทั้งหลายรวมทั้งกรุงศรีอยุธยาให้ยกทัพไปสมทบช่วยทัพหลวง สมเด็จพระนเรศวรพระราชโอรสสมเด็จพระมหาธรรมราชา เจ้าอยุธยา พระชนมายุเพียง 29 พรรษา ซึ่งทรงคุ้นเคยกับพม่าดี รับอาสาคุมทัพขึ้นไปรบแทน

หงสาวดีไม่ไว้ใจและเขม่นเจ้าชายหนุ่มจากอยุธยาอยู่นานแล้วตั้งแต่เคยรับหมาย เกณฑ์ให้ไปปราบขบถเจ้าฟ้าไทยใหญ่เมืองคังหนก่อนแล้วไปแสดงฝีมือเหนือทัพพม่า จนได้ชัยชนะขโมยซีนรัชทายาทหงสาวดี จึงสั่งพระยาเกียรติ พระยาราม สองขุนนางมอญให้หาทางฆ่าให้สิ้นเสี้ยนหนาม สองพระยาไปเล่าความให้พระมหาเถรคันฉ่องทราบ พระมหาเถรตกใจจึงนำสองพระยาไปดักทูลสารภาพต่อสมเด็จพระนเรศวรที่เมืองแครง

สมเด็จพระนเรศวรน้อยพระทัยว่าอุตส่าห์มาดีไม่ได้มาร้ายหงสาวดีกลับคิดร้าย ต่อพระองค์ก่อนจึงกวาดต้อนผู้คนแถบชายแดนยกทัพกลับ แล้วถือโอกาสหลั่งน้ำลงสู่พสุธาประกาศอิสรภาพไม่เป็นสุวรรณปฐพีเดียวกับพม่า อีกต่อไปวันที่ 26 เมษายน 2127

การประกาศอิสรภาพครั้งนั้นเป็นการแสดงความใจเด็ดกล้าหาญ ถ้าไม่แน่จริงคงไม่กล้าทำ เพราะเท่ากับการแสดงโดยเปิดเผยว่าเป็นไงเป็นกัน สถานะอยุธยาในบัดนั้นคือแข็งข้อหรือเป็นขบถไม่ต่างจากเมืองคังและกรุงอังวะ แต่ความหมายออกไปในทางเป็นสัญลักษณ์มากกว่าอย่างอื่น เพราะ 1. เป็นการประกาศข้างเดียวซึ่งจะพูดอะไรก็ได้ 2. คนประกาศไม่ได้มีอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบ ถ้าจะให้จริงจังก็ต้องให้สมเด็จพระมหาธรรมราชาประกาศเสียเอง

กระนั้นก็ต้องนับว่าเป็นวีรกรรม กรุงศรีอยุธยาเดินเกมรุกหนนั้นแล้วก็วางท่าเฉยช่างมันฉันไม่แคร์จนสมเด็จพระ มหาธรรมราชาสวรรคต สมเด็จพระนเรศวรหรือที่พม่าเรียกว่า “พระนเรศ” ขึ้นครองราชย์ในปี 2133 พระชนมพรรษาขณะนั้น 35

ต้องเล่าด้วยว่าคราวเสด็จกลับจากหงสาวดีหนนั้น พระยาเกียรติ พระยาราม และพระมหาเถรคันฉ่องตามเสด็จกลับมาด้วย สองพระยามอญได้เข้าทำราชการและมีครอบครัวอยู่ในอยุธยา เหลนคนหนึ่งไม่ของพระยาเกียรติก็พระยาราม คือพระอักษรสุนทรศาสตร์ (ทองดี) บุตรชายคนหนึ่งของพระอักษรสุนทรศาสตร์ชื่อทองด้วง ต่อมาเป็นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 ทีนี้คงรู้แล้วนะครับว่าใครเป็นใคร

ในปีที่อยุธยาเปลี่ยนผู้นำนั้นเอง พระเจ้านันทบุเรงอยากแสดงฝีมือของรัชทายาทให้ผู้คนประจักษ์ จึงสั่งให้มังกะยอฉวาหรือพระมหาอุปราชคุมทัพใหญ่ลงไปปราบกรุงศรีอยุธยาแต่ก็ แพ้อยุธยากลับไป อีก 2 ปีต่อมาในปี 2135 พม่าก็ยกทัพใหญ่กว่าเดิมลงมาอีก เพื่อไม่ให้เพลี่ยงพล้ำขายหน้ากลับไปหนนี้พม่าจึงวางแผนอย่างรัดกุมและเกณฑ์ เมืองขึ้นทั้งหลายยกทัพไปร่วมด้วยช่วยกันอย่างหนาแน่น

สมเด็จพระนเรศวรในขณะนั้นทรงเป็นกษัตริย์และจอมทัพแล้ว ได้ทรงนำทหารไปตั้งรับที่ชายแดนจนเกิดการต่อสู้กันขึ้น ช้างทรงของพระเจ้ากรุงศรีอยุธยาเตลิดพลัดหลงเข้าไปอยู่ในวงล้อมของทัพหงสาว ดี ถ้าพระมหาอุปราชพม่าสั่ง “ลุย” พระเจ้ากรุงศรีอยุธยาก็เห็นจะแย่เหมือนกัน แต่ด้วยพระราชปฏิภาณและความที่ทรงอ่านใจพระมหาอุปราชได้ทะลุว่าเป็นคนอย่าง ไรจึงตรัสเชิญชวนให้ขับช้างออกมาชนกันตัวต่อตัวและต่อสู้บนหลังช้างที่เรียก ว่า “ยุทธหัตถี” เพื่อแสดงพระราชกฤดาภินิหารซึ่งกันและกันให้เป็นที่ประจักษ์แก่สายตาทหาร ทั้งปวง

พระมหาอุปราชรับคำท้า การยุทธหัตถีจึงเกิดขึ้น สถานที่เกิดเหตุครั้งนั้นจะเป็นที่ใดยังถกเถียงกันอยู่ พวกเมืองกาญจน์เชื่อว่าสถานที่อยู่แถวบ้านพนมทวน กาญจนบุรี แต่พวกสุพรรณเชื่อว่าอยู่แถวดอนเจดีย์ สุพรรณบุรี หลักฐานหลายอย่างคงโน้มไปในทางสุพรรณบุรี ทางราชการจึงสร้างเจดีย์ยุทธหัตถี พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวร และพิพิธภัณฑ์ขึ้นที่นั่น

ผลปรากฏว่าสมเด็จพระนเรศวรทรงมีชัยชนะ พงศาวดารไทยระบุว่าพระมหาอุปราชถูกพระแสงของ้าวของสมเด็จพระนเรศวรสิ้นพระ ชนม์อยู่บนคอช้าง แต่พงศาวดารพม่าเขียนว่าพระมหาอุปราชถูกยิงและพระทัยแข็งจนพม่าเชิญกลับไป สิ้นพระชนม์ที่พม่า เรียกว่าถึงอย่างไรก็ต้องรักษาเหลี่ยมหลานบุเรงนองไว้หน่อย

วันเกิดเหตุนั้นคือวันจันทร์ แรม 2 ค่ำ เดือนยี่ ปีมะโรง จุลศักราช 955 คำนวณแล้วตรงกับวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2135 คือวันนี้เมื่อ 421 ปีที่แล้ว

การประกาศอิสรภาพเมื่อ 8 ปีก่อนนั้นมามีความหมายยิ่งใหญ่ก็ในวันที่ 18 มกราคม 2135 นี้เอง หลังจากนั้นพม่าครั่นคร้ามไม่กล้ามาราวีอยุธยาอีกร่วม 160 ปี อยุธยาเข้าสู่ยุค “บ้านเมืองดี” แต่ก็นั่นแหละ พอไม่มีเรื่องรบกับคนนอก เราก็ทะเลาะกันเองจนแทบบ้านแตกเมืองเสีย

ดูจะถนัดอยู่แล้วไม่ใช่หรือครับไม่ว่ายุคไหนสมัยไหน.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s