จีนแต้จิ๋ว. ดร.วิษณุ

แอบคัดลอกมาเช่นเคย ต้องสะสม

คนจีนที่อพยพเข้ามาอยู่ในเมืองไทยเมื่อร้อยสองร้อยปีก่อนมาแล้วร่ำลือกันต่อ ๆ จากปากสู่ปากว่าบ้านเมืองนี้เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐานบ้านช่อง ทั้งอาหารการกิน ดินฟ้าอากาศ โอกาสมีงานทำ ทรัพย์ในดินสินในน้ำก็ดีไปหมด ข้อสำคัญคือคนไทยใจกว้าง โอบอ้อมอารี ไม่กีดกันคนต่างชาติโดยเฉพาะชาวจีน ถ้าอดทน อดกลั้น อดออม ขยันขันแข็งแล้วไม่มีวันอดตาย เสียงลืออย่างนี้เองที่นำชาวจีนเข้ามากลุ่มแล้วกลุ่มเล่า จนบัดนี้กลายเป็นชาวจีนโพ้นทะเลหรือคนไทยเชื้อสายจีนหลายพันตระกูลแซ่

สมัยอยุธยาคนจีนเข้ามาทำงานกุลีรับจ้างบ้าง เป็นทหารบ้าง รับราชการบ้าง จนเป็นใหญ่เป็นโตไปก็มาก ที่เป็นหญิงก็แต่งงานออกเรือนระคนปนกันไปกับคนไทย สมัยสมเด็จพระนครินทราธิราช แห่งพระนครศรีอยุธยาเคยเสด็จไปค้าขายกับเมืองจีน ขากลับก็นำช่างจีนเข้ามากลุ่มใหญ่ สมัยสมเด็จพระเพทราชา แม้จะออกกฎหมายห้ามหญิงไทยมีผัวเป็นคนต่างชาติ แต่ก็ไม่ได้หมายถึงคนจีน ลูกจีนถ้าเก่งก็เคยได้เป็นฮ่องเต้มาแล้วคือพระเจ้าตากสิน รัชกาลที่ 1 นั้นแม้พระชนกทองดีจะมีเชื้อสายมอญปะปน แต่พระชนนีดาวเรืองของท่านมีเชื้อสายจีน เจ้าฟ้าหญิงบุญรอด พระมเหสีของรัชกาลที่ 2 และเป็นแม่ของรัชกาลที่ 4 แม้พระชนนีของท่านเป็นสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอของรัชกาลที่ 1 แต่พ่อท่านคือเจ้าสัวเงิน แซ่ตัน เป็นจีนขุนนางเก่ามาจากปักกิ่ง

สมัยก่อนเราค้าขายกับจีนมาก ดังนั้นเพื่อ “ซื้อความสะดวก” และ “แสดงความเป็นมิตร” เวลาสำเภาไทยไปค้าเราก็ผูกมิตรด้วยการ “จิ้มก้อง” หรือส่งเครื่องราชบรรณาการไปถวาย เรือไทยส่วนใหญ่ไปค้าแถวกวางตุ้ง เอ้หมึง บางคณะก็ได้เดินทางบกต่อไปถึงปักกิ่ง เรื่องราชบรรณาการนี้ล่ามจีนจะแปลอย่างไรไม่ทราบ บางทีพระเจ้ากรุงจีนก็เข้าพระทัยว่าเป็นการมาสิโรราบตามประสาเมืองขึ้นไกล ๆ อยู่เหมือนกัน เราค้ากับจีนมากที่สุดในสมัยรัชกาลที่ 2-3 จนได้ศิลปวัฒนธรรมจีน สถาปัตยกรรมจีน และแรงงานจีนเข้ามาช่วยขุดคลอง สอนปลูกอ้อย ทำน้ำตาล ทำเหมืองแร่ดีบุก

รัชกาลที่ 4 โปรดฯ ให้ยุติการส่งบรรณาการให้จีนเพื่อกันความเข้าใจผิดของจีน พอดีกับที่ขณะนั้นจีนเริ่มอ่อนแอลงแล้วเพราะอังกฤษเข้าไปมีอิทธิพล

คนจีนที่เข้ามาเมืองไทยมักเป็นพวกอยู่ตามเมืองชายทะเลเพราะสะดวกในการเดินทาง พวกนี้มาแบบ “เสื่อผืนหมอนใบ” หนีภัยธรรมชาติมาบ้าง ทำมาหากินฝืดเคือง คนหนาแน่นมากแต่พื้นที่ทำกินมีน้อยบ้าง ครอบครัวลูกมากยากจนไม่พอกินบ้าง ส่วนใหญ่จึงมาจากมณฑลทางใต้ ๆ ที่อาศัยลมมรสุมพัดพาเรือลำไม่ใหญ่นัก เช่น กวางตุ้ง ไหหลำ ฮกเกี้ยน ที่เป็นชาวมณฑลกวางตุ้งยังแบ่งออกไปตามเมืองและภาษา เช่น กวางโจว แต้จิ๋ว ซัวเถา แคะ ที่ไปขึ้นฝั่งเวียดนาม เขมรก็มี ที่ไปมลายู สิงคโปร์ อินโดนีเซียก็มาก แต่ก็น่าสนใจคือพวกที่มาเมืองไทย

จีนที่อพยพมาเมืองไทยมี 3 กลุ่มใหญ่ ๆ จีนไหหลำมักไปขึ้นบกที่อ่าวบ้านดอนสุราษฎร์ เกาะสมุย จีนฮกเกี้ยนมักไปขึ้นบกที่สงขลาแล้วขึ้นเหนือไปตรัง พังงา ภูเก็ต หรือลงใต้ไปมลายู ส่วนจีนแต้จิ๋วจะกระจายอยู่ทั่วไป เช่น จันทบุรี สงขลา หรือไม่ก็เข้ากรุง คำว่า “แต้จิ๋ว” หรือที่ภาษาจีนกลางเรียกว่า “เฉาโจว” เป็นจีนในมณฑลกวางตุ้ง

เมืองแต้จิ๋วเคยยิ่งใหญ่มาแต่ครั้งสามก๊กและร่ำรวยกว่าเมืองอื่น ๆ ในมณฑลกวางตุ้ง ไม่ใช่ด้วยทรัพยากรธรรมชาติแต่เกิดจากการค้าขาย เคยมีเมืองเล็กใต้ปกครองหลายเมือง เช่น เถ่งไห้ (จีนกลางเรียกเฉิงไห่) กิ๊กเงี้ยง (จีนกลางเรียกจี้หยัง) โผวเล้ง (จีนกลางเรียกผู่หนิง) ซัวเถา (จีนกลางเรียกซานโถ่ว) เตี่ยเอี๊ย (จีนกลางเรียกเฉาหยัง) ครั้งโบราณซัวเถาเป็นเพียงท่าเรือเล็ก ๆ แต่เป็นธรรมดาว่าเมืองท่ามักจะเจริญเร็ว ไม่ช้าซัวเถาก็กลายเป็นเมืองใหญ่แยกตัวออกมาจากแต้จิ๋ว ไม่ช้าไม่นานกิ๊กเงี้ยงก็แยกตัวออกไปอีกเมือง บัดนี้เมืองแต้จิ๋วเดิมได้แยกออกเป็น 3 จังหวัด คือ ซัวเถา แต้จิ๋ว และกิ๊กเงี้ยง

จีนพวกนี้พูดภาษาแต้จิ๋วซึ่งเป็นภาษาถิ่น มีวรรณคดี งิ้ว ศิลปวัฒนธรรม อาหารการกินของตนเอง จีน 3 จังหวัดนี้มีประชากรประมาณ 13 ล้านคนเท่ากับ 1 เปอร์เซ็นต์ของทั้งประเทศ แต่ฐานะมั่งคั่งเอาการเพราะนอกจากทำมาค้าขายดังที่ทุกวันนี้เป็นศูนย์กลางการผลิตเครื่องใช้สำนักงาน ตุ๊กตาของเล่นเด็ก เครื่องสำอาง ผลผลิตการเกษตรแล้ว กำลังพัฒนาอุตสาหกรรมเหล็กและปิโตรเคมีอีกด้วย จีนโพ้นทะเลส่วนใหญ่ที่ไปจากแต้จิ๋วก็ส่งเงินทองกลับไปพัฒนาท้องถิ่นของตน เช่น ลีกาชิงมหาเศรษฐีของโลกเจ้าของกิจการทุกอย่างในฮ่องกง

ตระกูลดัง ๆ เช่น โสภณพนิช เตชะไพบูลย์ จันศิริ ศิลปอาชามาจากอำเภอเตี่ยเอี๊ย ตระกูลวีระเมธีกุล ตั้งคารวกุลมาจากอำเภอโผวเล้ง ตระกูลสิริวัฒนภักดี หวั่งหลี เจียรวนนท์มาจากอำเภอเถ่งไห้ ซึ่งอยู่ใน 3 จังหวัดนี้ทั้งนั้น

พระชนกของสมเด็จพระเจ้าตากสินซึ่งเป็นจีนชื่อไหฮอง แซ่แต้มาจากอำเภอเถ่งไห้ จังหวัดซัวเถา (เดิมขึ้นกับเมืองแต้จิ๋ว) เรื่องนี้แหละที่เราจะคุยกันต่อไป.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s